अ॒स्मे र॒यिं न स्वर्थं॒ दमू᳚नसं॒ भगं॒ दक्षं॒ न प᳚पृचासि धर्ण॒सिम् ।
र॒श्मी{4}रि᳚व॒ यो यम᳚ति॒ जन्म᳚नी उ॒भे दे॒वानां॒ शंस᳚मृ॒त आ च᳚ सु॒क्रतु᳚ः ॥
र॒श्मी{4}रि᳚व॒ यो यम᳚ति॒ जन्म᳚नी उ॒भे दे॒वानां॒ शंस᳚मृ॒त आ च᳚ सु॒क्रतु᳚ः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒स्मे इति᳚ । र॒यिम् । न । सु॒॑अर्थ᳚म् । दमू᳚नसम् । भग᳚म् । दक्ष᳚म् । न । प॒पृ॒चा॒सि॒ । ध॒र्ण॒सिम् ।
र॒श्मीन्॑इ᳚व । यः । यम᳚ति । जन्म᳚नी॒ इति᳚ । उ॒भे इति᳚ । दे॒वाना᳚म् । शंस᳚म् । ऋ॒ते । आ । च॒ । सु॒॑क्रतुः᳚ ॥
र॒श्मीन्॑इ᳚व । यः । यम᳚ति । जन्म᳚नी॒ इति᳚ । उ॒भे इति᳚ । दे॒वाना᳚म् । शंस᳚म् । ऋ॒ते । आ । च॒ । सु॒॑क्रतुः᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेअग्ने त्वंअस्मे अस्मासु स्वर्थं सुष्ठुअरणीयं दमूनसं दमनीयं उपास्यं दमेरूनसिरित्यूनसिप्रत्ययः रयिंन पपृचासि धनंयथासंपृणक्षि तथाभगं सर्वैर्भजनीयं दक्षंन उत्साहवन्तं प्रवृद्धंवाधर्णसिं विद्यादि- धारणकुशलंपुत्रंयथापपृचासि संपृणक्षि उभयमपिददासीत्यर्थः पृचीसंपर्के लेट्याडागमः बहुलंछन्द- सीतिविकरणस्यश्लुः इदानीं परोक्षेणाह—योऽग्निः रश्मींरिव स्वकीयान्रश्मीन्यथायमति नियमयति विस्तारयति तद्वत् सउभेजन्मनी जननाधारभूतावुभौलोकौ यमति नियच्छति तथा सुक्रतुः शोभन- कर्मायं ऋते अस्मदीययज्ञे देवानां देवसंबन्धिनंशंसंस्तवंच आयमति आयच्छति सर्वदाददाति यद्वा पूर्वार्धेपपृचासीत्यपिपरोक्षत्वायप्रथमपुरुषतयायोज्यम् ॥ ११ ॥