श्रवणम्

1.141.9
त्वया॒ ह्य᳚ग्ने॒ वरु᳚णो धृ॒तव्र᳚तो मि॒त्रः शा᳚श॒द्रे अ᳚र्य॒मा सु॒दान᳚वः ।
यत्सी॒मनु॒ क्रतु᳚ना वि॒श्वथा᳚ वि॒भुर॒रान्न ने॒मिः प᳚रि॒भूरजा᳚यथाः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वया᳚ । हि । अ॒ग्ने॒ । वरु᳚णः । धृ॒त॑व्र᳚तः । मि॒त्रः । शा॒श॒द्रे । अ॒र्य॒मा । सु॒॑दान᳚वः ।
यत् । सी॒म् । अनु᳚ । क्रतु᳚ना । वि॒श्व॑था᳚ । वि॒॑भुः । अ॒रान् । न । ने॒मिः । प॒रि॒॑भूः । अजा᳚यथाः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेअग्ने त्वयाखलु वरुणोरात्र्यभिमानीदेवोधृतव्रतःस्वीकृतवर्षणादिकर्माभवति तथामित्रोहरभि- मानीदेवः शाशद्रेशातयतितमः शदॣशातने छान्दसोलिङ् बहुलंछन्दसीतिरुट् तुजादित्वादभ्यासदीर्घः तथार्यमाउभयोर्मध्यवर्तीदेवः सुदानवःशोभनदानोभवति व्यत्ययेनबहुवचनं यद्वा एतेवरुणादयः सु- दानवःशोभनदानाः स्वस्वकार्यकर्तारः त्वयाहि शाशद्रे तीक्ष्णीक्रियन्ते हिशब्दोमन्त्रान्तरप्रसिद्धिद्यो- तनार्थः त्वमग्नेवरुणोजायसइतिहिमन्त्रान्तरम् । शदेःकर्मणिछान्दसोलिट् इरयोरेइतिरेभावः हिचेति- निघाताभावः वरुणादीनामग्न्यायत्तत्वेउपपत्तिमाह—यद्यस्मात्कारणात् हेअग्ने सीं सर्वतः क्रतुना- कर्मणाविश्वथाविश्वइवविश्वात्मकइवविभुः मित्रार्यमात्मनासर्वव्यापीपरिभूःस्वतेजसासर्वतःपरिभा- वितासन् अनुअनुक्रमेणअजायथाः जायसेप्रादुर्भवसि तत्रदृष्टान्तः—अरान् रथस्यचक्रान् नेमिर्न बा- ह्यवलयइव सयथाव्याप्यतिष्ठति तद्वदयमग्निर्वरुणादीन् व्याप्यतिष्ठति ॥ ९ ॥