अनु॒ यत्पूर्वा॒ अरु᳚हत्सना॒जुवो॒ नि नव्य᳚सी॒ष्वव᳚रासु धावते ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अनु᳚ । यत् । पूर्वा᳚ । अरु᳚हत् । स॒ना॒॑जुवः᳚ । नि । नव्य᳚सीषु । अव᳚रासु । धा॒व॒ते॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
अयमग्निः आशुचिर्दीप्तःआदित् पूर्वमन्त्रेयविष्ठोभवदित्युक्तत्वात् तदनन्तरमेव मातॄरुत्पादयित्रीः मातृस्थानीयादशदिशःआअविशत् सर्वतःप्रविशति पूर्वत्रदशप्रमतिंजनयन्तयोषणइत्युक्तत्वात् दिशां- मातृत्वं दिक्षुप्रकाशेनव्याप्तइत्यर्थः मातरोविशेष्यन्ते यासुमातृषु अहिंस्यमानः परैरपीड्यमानः उर्वि- याउरुअतिप्रभूतंविवावृधे विविधंप्रवृद्धोभवत् तास्वाविशत् यथालोकेकश्चित्तेजस्वी जनन्यास्तनपा- नपरपीडापरिहारादिभिःसम्यक्पोषितोलोकेप्रकाश्यपुनरागत्यमातरमालिंगति तद्वदितिभावः क- स्मिन्कालेइतितत्राह—यत् यदासनाजुवः दीर्घकालवियोगिन्यः स्थापनकालएवप्रक्षिप्ताः अतएवपू- र्वाः प्रथमभाविनीरोषधीः अनुक्रमेणअरुहत् आरोहति नवतरासुअतएवावरासुपूर्वापेक्षयानिकृष्टासु पश्चाद्भाविनीष्वोषधीषु निधावते नितरांनीचैर्वागच्छति अन्तः प्रविशतीत्यर्थः यदाकाष्ठानामध- स्तादुपरिष्टाच्चपविश्यज्वलति तदादिक्षुप्रकाशितोभवतीत्यर्थः ॥ ५ ॥