श्रवणम्

10.107.10
भो॒जायाश्वं॒ सं मृ᳚जन्त्या॒शुं भो॒जाया᳚स्ते क॒न्या॒३॒᳚ शुम्भ᳚माना ।
भो॒जस्ये॒दं पु᳚ष्क॒रिणी᳚व॒ वेश्म॒ परि᳚ष्कृतं देवमा॒नेव᳚ चि॒त्रम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
भो॒जाय᳚ । अश्व᳚म् । सम् । मृ॒ज॒न्ति॒ । आ॒शुम् । भो॒जाय᳚ । आ॒स्ते॒ । क॒न्या᳚ । शुम्भ᳚माना ।
भो॒जस्य᳚ । इ॒दम् । पु॒ष्क॒रिणी᳚॑इव । वेश्म᳚ । परि᳚॑कृतम् । दे॒व॒मा॒ना॑इ᳚व । चि॒त्रम् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

भोजाय दात्र आशुं शीघ्रगामिनमश्वं सं म्रुजन्ति। परिचारकाः सम्यगलङ्कुर्वन्ति। मृजू शौचालङ्कारयोः। तथा कन्या। कन्यात्वेनात्र सन्निकर्षादभिनवं यौवनं लक्ष्यते। अभिनवयौवना शुंभमाना शरीरावयवशोभया वस्त्राद्यलङ्कारशोभया च शोभमाना स्त्री तस्मै भोजाय दात्र आस्ते। तथा भोजस्य दातुरेव हृदयाह्लादकरम् वेश्म गृहं भवति। कीदृशम् । पुष्करिणीव। पुष्कराणि पद्मानि यस्याः सन्तीति पुष्करणी सरसी। सा यथा पद्महंसादिभिरलङ्कृता भवति तद्वत् परिष्कृतं वितानादिभिरलङ्कृतम्। परिपूर्वस्य करोतेर्भूषणार्थे संहितायां सुडागमः। परिनिविभ्य इति सुटः षत्वम्। गतिरनन्तर इति गतेः प्रकृतिस्वरत्वम्। तथा देवमानेव। सुपां सुलुगिति प्रथमैकवचनस्याकारः। देवमानमिव चित्रं मनोहरं वेश्म तस्य भवति॥१०॥