श्रवणम्

10.17.14
पय᳚स्वती॒रोष᳚धय॒ः पय᳚स्वन्माम॒कं वचः᳚ ।
अ॒पां पय᳚स्व॒दित्पय॒स्तेन᳚ मा स॒ह शु᳚न्धत ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पय᳚स्वतीः । ओष᳚धयः । पय᳚स्वत् । मा॒म॒कम् । वचः᳚ ।
अ॒पाम् । पय᳚स्वत् । इत् । पयः᳚ । तेन᳚ । मा॒ । स॒ह । शु॒न्ध॒त॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

इयं प्रत्यक्षकृता हे आपः ओषघयः पयस्वत्यः वृष्टिलक्षणेनोदकेन सारवत्योभवन्ति मामकं मदीयं वचः वचनं वृष्टिप्रार्थनवचनं पयस्वत् सारवत् भवति किं बहुना यच्चेह किंचिदपामुदकानां पयः क्षीरवत् सारभूतंयदस्ति तत्सर्वं पयस्वत् सारवदेव तेनोदकसारे- ण सह मा मां शुंधत यूयं शोधयत । आपोअद्य्नान्वचारिषंरसेनसमगस्महीतिनिगमान्तरं ॥ १४ ॥

परंम्रुत्योइति चतुर्दशर्चं द्वितीयं सूक्तं यमपुत्रस्य संकुसुकस्यार्षं एकादशी प्रस्तारपंक्तिः आद्यौ जागतौ ततो द्वौ गायत्रौ प्रस्तारपंक्तिः पुरतइति । त्रयोदशी जगती चतुर्दशी अनु- ष्टुप् शिष्टास्त्रिष्टुभः । तत्रादौ चतस्रोमृत्युदेवत्याः पञ्चमी धातृदेवताका षष्ठी त्वष्टृदेवत्या सप्तम्याद्याः शिष्टाः पितृमेधाभिधायिन्यः अतस्तद्देवताकाः अन्त्या तु अनिरुक्तत्वात् प्राजा- पत्या वा । तथाचानुक्रान्तं—परंमृत्योः संकुसुकश्चतस्रोमृत्युदेवताः पराधात्री परा त्वाष्ट्री पराः पितृमेधाएकादशी प्रस्तारपंक्तिर्जगत्युपान्त्यान्त्यानुष्टुप् प्राजापत्यावासानिरुक्तेति ।