श्रवणम्

10.45.3
स॒मु॒द्रे त्वा᳚ नृ॒मणा᳚ अ॒प्स्व१॒᳚न्तर्नृ॒चक्षा᳚ ईधे दि॒वो अ᳚ग्न॒ ऊध᳚न् ।
तृ॒तीये᳚ त्वा॒ रज᳚सि तस्थि॒वांस᳚म॒पामु॒पस्थे᳚ महि॒षा अ᳚वर्धन् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
स॒मु॒द्रे । त्वा॒ । नृ॒॑मनाः᳚ । अ॒प्॑सु । अ॒न्तः । नृ॒॑चक्षाः᳚ । ई॒धे॒ । दि॒वः । अ॒ग्ने॒ । ऊध᳚न् ।
तृ॒तीये᳚ । त्वा॒ । रज᳚सि । त॒स्थि॒॑वांस᳚म् । अ॒पाम् । उ॒प॑स्थे᳚ । म॒हि॒षाः । अ॒व॒र्ध॒न् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अग्ने समुद्रे महोदधौ जायमानं अप्म्वंतः अपां मध्ये वडवात्मनास्थितं त्वा त्वां नृ- मणाः नृषु मनुष्यषु अनुग्राहकतया सक्ताचत्तोवरुणईधे संदीपितवान् । किंच नृचक्षाः नृणां प्रत्यक्षणदृष्टआदित्योदिवोद्युलोकस्य संबंधिनि ऊधन् ऊधसि ऊधः स्थानीये आदित्यमंडले यज्ञे त ईधे संदीपितवान् । किंच तृतीये त्रयाणां पूरणे अपां वृष्ट्युदकानामुपस्थेस्थाने र- जस्यंतरिक्षलोके तस्थिवांसं विद्युद्रूपेणावस्थितं त्वा त्वां महिषा महांतोमाध्यमिकादेवग- णामरुदादयः स्तोतारोऽवर्धन् स्तुतिभिरवर्धयन् । यद्वा वाजसनेयकोक्तप्रकारेणार्थोद्रष्टव्यः— तद्यथा रामुद्रे त्वानृमणाअप्स्वंतरिति प्रजापतिर्वैनृमणाअप्सुतदाप्रजापतिरित्येतत् नृचक्षा- इंधेदिवोअग्नऊधन्निति प्रजापतिर्वेनृचक्षाआपइवऊधस्तृतीयेत्वारजसितस्थिवांसमिति द्यौर्वैतृ- तीयंरजोपामुपस्थेमहिषाअवर्धन्निति प्राणावैमहिषादिवित्वाप्राणाअवर्धयन्नित्येतदिति ॥ ३ ॥