स व्राध᳚तः शवसा॒नेभि᳚रस्य॒ कुत्सा᳚य॒ शुष्णं᳚ कृ॒पणे॒ परा᳚दात् ।
अ॒यं क॒विम᳚नयच्छ॒स्यमा᳚न॒मत्कं॒ यो अ᳚स्य॒ सनि᳚तो॒त नृ॒णाम् ॥
अ॒यं क॒विम᳚नयच्छ॒स्यमा᳚न॒मत्कं॒ यो अ᳚स्य॒ सनि᳚तो॒त नृ॒णाम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
सः । व्राध᳚तः । श॒व॒सा॒नेभिः᳚ । अ॒स्य॒ । कुत्सा᳚य । शुष्ण᳚म् । कृ॒पणे᳚ । परा᳚ । अ॒दा॒त् ।
अ॒यम् । क॒विम् । अ॒न॒य॒त् । श॒स्यमा᳚नम् । अत्क᳚म् । यः । अ॒स्य॒ । सनि᳚ता । उ॒त । नृ॒णाम् ॥
अ॒यम् । क॒विम् । अ॒न॒य॒त् । श॒स्यमा᳚नम् । अत्क᳚म् । यः । अ॒स्य॒ । सनि᳚ता । उ॒त । नृ॒णाम् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
स इन्द्रो व्राधतः। महन्नामैतत्। महतोऽपि शत्रूञ्शवसानेभिर्बलमाचरद्भिरायुधैरस्य। अस्यतु। असु क्षेपने। व्यत्ययेन मध्यमः। कुत्सायैतन्नामकाय कृपणे स्तोत्रे। कृपतिः स्तुतिकर्मा। शुश्णं शोषकमेतन्नामकमसुरं परादात्। पराभुय खण्डितवान्। कुत्साय शुष्णमशुषं नि बर्हीः। ऋ. ४-१६-१२। इति मन्त्रान्तरम्। किञ्चायमिन्द्रः कविमुशनसम् । कविरिति पितृनाम्ना पुत्रस्यापि व्यवहार उपचारात्। शस्यमानं स्तुवन्तमनयत्। वशं प्रापयत्तस्य विरोधिनम्। यद्वा। कविं भार्गवमेव स्तोतृभिः शस्यमानं स्ववशमनयत्। यः कविरस्येन्द्रस्याक्तं रूपं सनिता सम्भक्ता भवति। न लोकाव्ययेति षष्ठीप्रतिषेधः। उतापि च नृणां वृष्त्यादिनेतृणामिन्द्रानुचराणां मरुतां यः कविः सनिता। तमनयदिति॥९॥