गुहा॒ शिरो॒ निहि᳚त॒मृध᳚ग॒क्षी असि᳚न्वन्नत्ति जि॒ह्वया॒ वना᳚नि ।
अत्रा᳚ण्यस्मै प॒ड्भिः सं भ᳚रन्त्युत्ता॒नह᳚स्ता॒ नम॒साधि᳚ वि॒क्षु ॥
अत्रा᳚ण्यस्मै प॒ड्भिः सं भ᳚रन्त्युत्ता॒नह᳚स्ता॒ नम॒साधि᳚ वि॒क्षु ॥
पदपाठः (Word-by-word)
गुहा᳚ । शिरः᳚ । नि॑हि᳚तम् । ऋध᳚क् । अ॒क्षी इति᳚ । असि᳚न्वन् । अ॒त्ति॒ । जि॒ह्वया᳚ । वना᳚नि ।
अत्रा᳚णि । अ॒स्मै॒ । प॒ट्॑भिः । सम् । भ॒र॒न्ति॒ । उ॒त्ता॒न॑ह᳚स्ताः । नम᳚सा । अधि᳚ । वि॒क्षु ॥
अत्रा᳚णि । अ॒स्मै॒ । प॒ट्॑भिः । सम् । भ॒र॒न्ति॒ । उ॒त्ता॒न॑ह᳚स्ताः । नम᳚सा । अधि᳚ । वि॒क्षु ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
अस्याग्नेः शिरो मूर्धा गुहायां निहितम् मनुष्योदरेषु वर्तते। अस्याक्षी अक्षिणी ऋधक् पृथग्निहितं निहिते चन्द्रसूर्यात्मना। तावेवाक्ष्णी इत्यर्थः। ईदृशो योऽग्निरसिन्वन्दन्तैरसङ्खादञ्जिह्वया वनान्यत्ति काष्ठानि भक्षयति दाहभूतः अस्मा अग्नयेऽध्वर्य्वादयः पड्भिः पादैरभिगत्यात्राणि सं भरन्ति। सम्पादयन्ति हवींषि। कथं भूता। उत्तानहस्ताः पात्रधारणार्थमुन्नतकरा नमसा नमस्कारेण युक्ताः। कुत्र। अधि विक्षु प्रजास्वृत्विक्षु मध्ये॥२॥