यु॒वं च्यवा᳚नं स॒नयं॒ यथा॒ रथं॒ पुन॒र्युवा᳚नं च॒रथा᳚य तक्षथुः ।
निष्टौ॒ग्र्यमू᳚हथुर॒द्भ्यस्परि॒ विश्वेत्ता वां॒ सव᳚नेषु प्र॒वाच्या᳚ ॥
निष्टौ॒ग्र्यमू᳚हथुर॒द्भ्यस्परि॒ विश्वेत्ता वां॒ सव᳚नेषु प्र॒वाच्या᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यु॒वम् । च्यवा᳚नम् । स॒नय᳚म् । यथा᳚ । रथ᳚म् । पुनः᳚ । युवा᳚नम् । च॒रथा᳚य । त॒क्ष॒थुः॒ ।
निः । तौ॒ग्र्यम् । ऊ॒ह॒थुः॒ । अ॒त्॑भ्यः । परि᳚ । विश्वा᳚ । इत् । ता । वा॒म् । सव᳚नेषु । प्र॒॑वाच्या᳚ ॥
निः । तौ॒ग्र्यम् । ऊ॒ह॒थुः॒ । अ॒त्॑भ्यः । परि᳚ । विश्वा᳚ । इत् । ता । वा॒म् । सव᳚नेषु । प्र॒॑वाच्या᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अश्विनौ युवं युवां सनयं पुराणं च्यवानमृषिं यथा रथं जीर्णरथमिव पुनर्युवानं तरुणं चरथाय चरणार्थं तक्षथुः ततक्षथुः अकुरुतमित्यर्थः । तथाचयास्कः—युवां च्यवनं सनयं पुराणं यथारथं पुनर्युवानं चरणाय तक्षथुर्युवा प्रयौति कर्माणितक्षतिः करोति- कर्मेति । किंच युवां तौग्र्यं तुग्रपुत्रं भुज्युमद्भ्यः परि समुद्रस्योपरि निरूहथुः । किंच वां युवयोर्विश्वा विश्वानि ता तानि कर्माणि सवनेषु यज्ञेषु प्रवाच्या प्रवाच्यानि प्रकर्षेण वक्तव्यानि ॥ ४ ॥