उ॒ग्रा इ᳚व प्र॒वह᳚न्तः स॒माय᳚मुः सा॒कं यु॒क्ता वृष᳚णो॒ बिभ्र᳚तो॒ धुरः᳚ ।
यच्छ्व॒सन्तो᳚ जग्रसा॒ना अरा᳚विषुः शृ॒ण्व ए᳚षां प्रो॒थथो॒ अर्व᳚तामिव ॥
यच्छ्व॒सन्तो᳚ जग्रसा॒ना अरा᳚विषुः शृ॒ण्व ए᳚षां प्रो॒थथो॒ अर्व᳚तामिव ॥
पदपाठः (Word-by-word)
उ॒ग्राः॑इ᳚व । प्र॒॑वह᳚न्तः । स॒म्॑आय᳚मुः । सा॒कम् । यु॒क्ताः । वृष᳚णः । बिभ्र᳚तः । धुरः᳚ ।
यत् । श्व॒सन्तः᳚ । ज॒ग्र॒सा॒नाः । अरा᳚विषुः । शृ॒ण्वे । ए॒षा॒म् । प्रो॒थथः᳚ । अर्व᳚ताम्॑इव ॥
यत् । श्व॒सन्तः᳚ । ज॒ग्र॒सा॒नाः । अरा᳚विषुः । शृ॒ण्वे । ए॒षा॒म् । प्रो॒थथः᳚ । अर्व᳚ताम्॑इव ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वृषणः । फलं वर्षतीति वृषा यज्ञह् । तस्य धुरो धुरं भारं बिभ्रतो धारयन्त एते ग्रावाणः साकं सोमेन सह युक्ताः सन्तः प्रवहन्तो रथं प्रकर्षेण वोढार उग्रा उद्गूर्णा अश्वा इव समायमुः। समायच्छन्ति। अयता भवन्तीत्यर्थः। यद्यदा श्वसन्तोऽभिषवसमय उत्पतननिपतनव्यापारजनितेन वायुना श्वसन्त इव स्थिता ग्रावाणो जग्रसनाः सोमं ग्रसमाना अराविषुः शब्दायन्ते तदानीमेषां ग्राव्णां सम्बन्धी प्रोथथो मुखाच्छब्दः शृण्वे। श्रूयते। तत्र दृष्टान्तः। अर्वतामिवाश्वानां सम्बन्धिनो मुखाद्धेषाशब्दो यथा तद्वदित्यर्थः॥६॥