यदा᳚सु॒ मर्तो᳚ अ॒मृता᳚सु नि॒स्पृक्सं क्षो॒णीभि॒ः क्रतु᳚भि॒र्न पृ॒ङ्क्ते ।
ता आ॒तयो॒ न त॒न्व᳚ः शुम्भत॒ स्वा अश्वा᳚सो॒ न क्री॒ळयो॒ दन्द᳚शानाः ॥
ता आ॒तयो॒ न त॒न्व᳚ः शुम्भत॒ स्वा अश्वा᳚सो॒ न क्री॒ळयो॒ दन्द᳚शानाः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यत् । आ॒सु॒ । मर्तः᳚ । अ॒मृता᳚सु । नि॒॑स्पृक् । सम् । क्षो॒णीभिः᳚ । क्रतु᳚॑भिः । न । पृ॒ङ्क्ते ।
ताः । आ॒तयः᳚ । न । त॒न्वः᳚ । शु॒म्भ॒त॒ । स्वाः । अश्वा᳚सः । न । क्री॒ळयः᳚ । दन्द᳚शानाः ॥
ताः । आ॒तयः᳚ । न । त॒न्वः᳚ । शु॒म्भ॒त॒ । स्वाः । अश्वा᳚सः । न । क्री॒ळयः᳚ । दन्द᳚शानाः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
यद्यदास्वमृतास्वप्सरसः मर्तो मनुष्यः पुरूरवा निस्पृक् निःशेशेण स्पृशन् क्षोणीभिर्वाग्भिः क्रतुभिर्न कर्मभिश्च सं पृङ्ग्के सम्पर्कं करोति। नकारः समुच्चयार्थः। ता अप्सरस आतय आतिभूतास्तदानीं स्वास्तन्व आत्मीयानि रूपाणि न भुंभत। न प्रकाशयन्ति। अश्वासो नाश्वा इव क्रीळयः संक्रीडमाना दन्दशाना दन्दशूका जिह्वाभिरात्मीयाः सृक्वा भक्षयन्तः। ते यथा चापल्येन धावन्तः स्वरूपं न प्रयच्छन्ति रथिकाय तद्वदिति दुःखाद्ब्रूते॥९॥