अरि᳚ष्ट॒ः स मर्तो॒ विश्व᳚ एधते॒ प्र प्र॒जाभि᳚र्जायते॒ धर्म᳚ण॒स्परि᳚ ।
यमा᳚दित्यासो॒ नय᳚था सुनी॒तिभि॒रति॒ विश्वा᳚नि दुरि॒ता स्व॒स्तये᳚ ॥
यमा᳚दित्यासो॒ नय᳚था सुनी॒तिभि॒रति॒ विश्वा᳚नि दुरि॒ता स्व॒स्तये᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अरि᳚ष्टः । सः । मर्तः᳚ । विश्वः᳚ । ए॒ध॒ते॒ । प्र । प्र॒॑जाभिः᳚ । जा॒य॒ते॒ । धर्म᳚णः । परि᳚ ।
यम् । आ॒दि॒त्या॒सः॒ । नय᳚थ । सु॒नी॒ति॑भिः᳚ । अति᳚ । विश्वा᳚नि । दुः॒॑इ॒ता । स्व॒स्तये᳚ ॥
यम् । आ॒दि॒त्या॒सः॒ । नय᳚थ । सु॒नी॒ति॑भिः᳚ । अति᳚ । विश्वा᳚नि । दुः॒॑इ॒ता । स्व॒स्तये᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे विश्वे देवाः विश्वः सर्वोमर्तः स मनुष्योऽरिष्टः कैश्चिदप्यहिंसितः सन्नेधते पश्वादिभिर्वर्धते। तथा धर्मणस्परि धारकात्कर्मणॊऽन्नन्तरम् स मनुष्यः प्रजाभिः पुत्रादिभिः प्रजायते। प्रकर्षेणाविर्भूतो भवति। हे आदित्यास आदित्या देवाः यं मनुष्यं सुनीतिभिः सुनयनैर्विश्वानि सर्वाणि दुरिता दुरितानि पापानि तद्रूञ्छत्रून्वा स्वस्तये क्षेमायाति नयथ अतीत्य सन्मार्गं नयथ। स वर्धत इति समन्वयः॥१३॥