इ॒यं मे॒ नाभि᳚रि॒ह मे᳚ स॒धस्थ᳚मि॒मे मे᳚ दे॒वा अ॒यम᳚स्मि॒ सर्व᳚ः ।
द्वि॒जा अह᳚ प्रथम॒जा ऋ॒तस्ये॒दं धे॒नुर᳚दुह॒ज्जाय᳚माना ॥
द्वि॒जा अह᳚ प्रथम॒जा ऋ॒तस्ये॒दं धे॒नुर᳚दुह॒ज्जाय᳚माना ॥
पदपाठः (Word-by-word)
इ॒यम् । मे॒ । नाभिः᳚ । इ॒ह । मे॒ । स॒ध॑स्थ᳚म् । इ॒मे । मे॒ । दे॒वाः । अ॒यम् । अ॒स्मि॒ । सर्वः᳚ ।
द्वि॒॑जाः । अह᳚ । प्र॒थ॒म॒॑जाः । ऋ॒तस्य᳚ । इ॒दम् । धे॒नुः । अ॒दु॒ह॒त् । जाय᳚माना ॥
द्वि॒॑जाः । अह᳚ । प्र॒थ॒म॒॑जाः । ऋ॒तस्य᳚ । इ॒दम् । धे॒नुः । अ॒दु॒ह॒त् । जाय᳚माना ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
इयं माध्यमिका वाग्मे नाभिः संनाहिनी। आदित्यस्य तस्यश्चभेदादस्यर्षेर्माध्यमिका वाग्बन्धिका भवति। तथा च ब्राह्मणम्। सा या वागसौ स आदित्य इति ब्राह्मणम्। इहास्मिन्मण्डले मे मम सदस्थं स्थानम्। इमे मे देवा द्योतमाना रश्मयो मे मम स्वभुताः। अयमहमस्मि सर्वः। सूर्यस्य स्वस्योक्तेन। प्रकारेणाभेदात्तद्द्वारा सर्वात्मकत्वम्। अह किञ्चेत्यर्थः। द्विजा विप्रा ऋतस्य प्रथमजाः। सत्यस्य प्रथमजाः सत्यभूतस्य ब्रह्मणः प्रथमोत्पन्नाः। धेनुः। पृश्निदेवता माध्यमिका वाग्जायामानेदं सर्वमदुहत्। दुदोह। उदपादयदित्यर्थः॥१९॥